سیاوش کسرایی

 ( ۵ اسفند ۱۳۰۵ تا ۱۹ بهمن ۱۳۷۴ خورشیدی)

دیده در صبح رخ دوست ز هم وا کردیم
 چهره در آینه‌ی پاک تماشا کردیم
بزمی آراسته کردیم ز رزم آرایان
واندر آن حلقه به صد غلغله غوغا کردیم
بنشستیم و گرفتیم به کف دامن دوست
 آنک از دوست همه دوست تمناکردیم
سرو آزاد که از باد خزان خم شده بود
با بهار نفس بر شده بالا کردیم
بس نهادیم من خویش چو دل در بر هم
خانه‌ی عشق بنا ز آب و گل ما کردیم
بوسه دادیم و گرفتیم پس پرده‌ی اشک
زر اندیشه کلید در دل ها کردیم
سوگ سهراب کشیدیم ز شه‌نامه برون
 چون به داروی خرد درد مداوا کردیم
تن رهانیده ز هر بند به شکرانه‌ی وصل
همه، ای آزادی، نام تو آوا کردیم
می شکفتیم ز شادی به بر غنچه‌ی باغ
آن‌چه می خواست دل تنگ تو آن‌جا کردیم
سرنگون تا شود آن درگه بی‌داد آیین
ما سراپرده‌یی از داد مهیا کردیم
روزها در گره زلف تو ما را طی شد
تا برون رفت خوشی زین شب یلدا کردیم

سیمین بهبهانی

ای دیار روشنم، شد تیره چون شب روزگارت

کو چراغی جز تنم کاتش زنم در شام تارت

ماه کو، خورشید کو؟ ناهید چنگی نیست پیدا!

چشم روشن کو که فانوسش کنم در رهگذارت

آبرویت را چه پیش آمد که این‌بی‌آبرویان

می گشایند آب در گنجینه‌های افتخارت

شیرزن شیرش حرام کام نامردان کودن

کز بلاشان نیست ایمن گور مردان دیارت

می‌فروشند آن‌چه داری: کوه ساکن، رود جاری

می‌ربایند آهوان خانه‌گی را از کنارت

گنج‌های سر به مهرت ره‌زنان را شد غنیمت

درج عصمت مانده ‌بی‌دردانه‌گان ماهوارت

شب که بر بالین نهم سر، آتش انگیزم ز بستر

با گداز سوز و ساز مادران داغ‌دارت

در غم یاران بندی، آهوی سر در کمندم

بند بگشا- ای خدا- تا شکر بگذارد شکارت

مدعی را گو چه سازی مهر از گل در نمازت

سجده بر مسکوک زر پر سودتر آید به کارت

این زن ای من- بر کمر دستی بزن، بر خیز از جا

جان به کف داری همین بس بهره از دار و ندارت

سعید سلطان‌پور

( ۱۳۱۹ تا ۱۳۶۰خورشیدی)

نغمه در نغمه ی خون غلغله زد، تندر شد
شد زمين رنگ دگر، رنگ زمان ديگر شد
چشم هر اختر پوينده که در خون مي گشت
برق خشمي زد و بر گرده‌ی شب خنجر شد
شب خودکامه که در بزم گزندش، گل خون
زير رگبار جنون، جوش زد و پرپر شد
بوسه بر زخم پدر زد لب خونين پسر
آتش سينه‌ی گل، داغ دل مادر شد

روی شب‌گیر گران ماشه‌ی خورشید چکید
کوهی از  آتش و خون موج زد و سنگر شد

آن‌که چون غنچه ورق در ورق خون مي بست
شعله زد در شفق خون، شرف خاور شد
آن دلاور که قفس با گل خون مي آراست
لب آتش‌زنه آمد، سخن اش آذر شد
آتش سينه‌ی سوزان نو آراسته‌گان
تاول تجربه آورد، تب باور شد

وه که آن دل‌بر دل‌باخته، آن فتنه‌ی سرخ
ره‌روان را ره شب‌گير زد و ره‌بَر شد
شاخه‌ی عشق که در باغ زمستان مي‌سوخت
آتش قهقهه در گل زد و بارآور شد
عاقبت آتش هنگامه به ميدان افکند
آن‌همه خرمن خون‌شعله که خاکستر شد

محمد رضا شفیعی کدکنی

آن عاشقان شرزه که با شب نزیستند
رفتند و شهر خفته ندانست کیستند
 فریادشان تموج شط حیات بود
 چون آذرخش در سخن خویش زیستند
مرغان پر گشوده ی طوفان که روز مرگ
دریا و موج و صخره بر ایشان گریستند
 می گفتی ای عزیز ! سترون شده ست خاک
اینک ببین برابر چشم تو چیستند
 هر صبح و شب به غارت طوفان روند و باز
باز آخرین شقایق این باغ نیستند

خسروگلسرخی

(۲ بهمن ۱۳۲۲  تا ۲۹ بهمن ۱۳۵۲)

زمانه حادثه رویید با نشانه‌ی دیگر

چنین زمانه چه سخت است در زمانه‌ی دیگر

هزار خنجر کاری به انحنای دلم آه

مخوان ، ترانه مخوان ، باش تا ترانه‌ی دیگر

بهانه بود مرا شرکت قیام گذشته

عطش ، عطش تو بمان گرم ، تا بهانه‌ی دیگر

همیشه قلب مرا زخم ، زخم کهنه‌ی کاری

همیشه دست ترا تیغ ،‌ تیغ فاتحانه‌ی دیگر

سکوت در دل این آشیانه‌ی ممتد وای

کجاست منزل امنی ، کجاست خانه‌ی دیگر

خروش و جوشش دریاچه در کرانه‌ی من بین

که این ترانه نبوده‌ست در کرانه‌ی دیگر

جوانه سبز نبوده‌ست در گذشته‌ی این باغ

بمان تو سبزی این باغ ، تا جوانه‌ی دیگر

زمانِ حادثه خوش آمدی ، سلام بر رویت

که شب نشسته به خنجر در آستانه‌ی دیگر

 کجاست سرخی فریادهای بابک خرم

کجاست کاوه‌ی آزاده‌ی زمانه‌ی دیگر